Tại sao cần nhận biết sớm?
Trẻ em sau thiên tai thường không biết cách diễn đạt cảm xúc của mình bằng lời. Thay vào đó, các em thể hiện qua hành vi và cơ thể. Việc nhận biết sớm giúp:
- Can thiệp kịp thời trước khi vấn đề nghiêm trọng
- Tránh những hậu quả lâu dài về tâm lý
- Giảm gánh nặng cho cả gia đình
Dưới đây là 5 dấu hiệu quan trọng cần lưu ý:
1. Thay đổi về giấc ngủ
Dấu hiệu cần chú ý:
- Khó đi vào giấc ngủ, trằn trọc hàng giờ
- Hay giật mình, la hét trong giấc ngủ
- Ác mộng thường xuyên
- Dậy sớm hơn bình thường và không thể ngủ lại
- Ngủ quá nhiều (tránh né thực tại)
Cần làm gì:
- Tạo nghi lễ trước khi ngủ: tắm, đọc truyện, ôm ấp
- Cho phép trẻ ngủ cùng tạm thời nếu cần
- Không bắt ép trẻ “phải dũng cảm”
2. Thay đổi về ăn uống
Dấu hiệu cần chú ý:
- Biếng ăn, ăn rất ít so với trước
- Ăn quá nhiều (ăn cảm xúc)
- Kén ăn thái quá
- Buồn nôn, đau bụng thường xuyên không rõ nguyên nhân
Cần làm gì:
- Không ép buộc ăn nhưng khuyến khích nhẹ nhàng
- Cho trẻ tham gia chuẩn bị bữa ăn
- Tạo không khí vui vẻ khi ăn
3. Rút lui khỏi hoạt động xã hội
Dấu hiệu cần chú ý:
- Không muốn đến trường, gặp bạn bè
- Ngồi một mình, không chơi với ai
- Im lặng bất thường (trẻ thường nói chuyện nhiều trước đây)
- Từ chối tham gia hoạt động từng thích
Cần làm gì:
- Không ép trẻ “phải vui lên”
- Dành thời gian chất lượng 1-1 với trẻ
- Khuyến khích nhẹ nhàng, không trách mắng
4. Hành vi tái hiện trải nghiệm
Dấu hiệu cần chú ý:
- Chơi trò chơi liên quan đến lũ lụt, bão táp
- Vẽ liên tục về nước lũ, nhà sập
- Kể đi kể lại câu chuyện thiên tai
- Hành động như đang trong tình huống nguy hiểm (trèo lên cao khi nghe tiếng mưa)
Cần làm gì:
- Đây là cách trẻ xử lý chấn thương - đừng cấm đoán
- Lắng nghe nếu trẻ muốn nói
- Cho phép biểu đạt qua nghệ thuật
5. Hành vi tự làm hại hoặc bạo lực
Dấu hiệu cần chú ý:
- Cào cấu, cắn chính mình
- Đập đầu vào tường
- Nói muốn chết, không muốn sống
- Hành hung bạn bè, vật nuôi
- Phá hoại đồ đạc
Cần làm gì:
- Tìm chuyên gia ngay lập tức
- Không để trẻ một mình
- Bình tĩnh, không quát tháo
- Gọi đường dây nóng tâm lý nếu cần
Khi nào cần đi khám?
Nếu các dấu hiệu trên kéo dài hơn 1 tháng và ảnh hưởng đến:
- Khả năng học tập
- Quan hệ bạn bè
- Sinh hoạt gia đình
- Sức khỏe thể chất
→ Hãy đưa trẻ đến gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần nhi khoa.
Lời khuyên cho người lớn
Điều NÊN làm:
- Kiên nhẫn và kiên trì
- Tìm kiếm thông tin và hỗ trợ
- Chăm sóc bản thân để có sức chăm sóc con
- Tạo môi trường an toàn, ổn định
Điều KHÔNG NÊN làm:
- So sánh với trẻ khác (“Sao con không như bạn X”)
- Phủ nhận cảm xúc (“Đừng có sợ”)
- Trừng phạt thêm khi trẻ đang khó khăn
- Cố gắng “sửa” nhanh mọi thứ
Kết luận
Việc nhận biết sớm các dấu hiệu là bước đầu quan trọng trong hành trình chữa lành. Hãy nhớ rằng: cầu cứu là dấu hiệu của sự mạnh mẽ, không phải yếu đuối.
Nếu bạn đang lo lắng về tình trạng của trẻ, đừng ngần ngại liên hệ với chúng mình qua email hoặc fanpage để được tư vấn miễn phí.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán y khoa.