Giới thiệu
Thiên tai không chỉ gây thiệt hại về vật chất mà còn để lại những tổn thương tâm lý sâu sắc cho trẻ em. Nhiều em bé sau bão lũ thường gặp phải các triệu chứng như: mất ngủ, sợ hãi khi nghe tiếng mưa, ác mộng, hay cảm giác lo âu không rõ nguyên nhân.
Trong bài viết này, chúng mình sẽ chia sẻ những kỹ năng đơn giản nhưng hiệu quả để giúp trẻ ổn định tâm lý và vượt qua giai đoạn khó khăn này.
1. Lắng nghe và thừa nhận cảm xúc
Điều quan trọng nhất là đừng phủ nhận cảm xúc của trẻ. Thay vì nói “Không có gì phải sợ cả”, hãy thử:
- “Bé sợ tiếng mưa đúng không? Điều đó là bình thường sau khi chúng ta trải qua bão lớn”
- “Mẹ/Ba biết con đang lo lắng. Chúng ta cùng nói về điều đó nhé”
Việc được lắng nghe giúp trẻ cảm thấy được thấu hiểu và an toàn hơn.
2. Tạo không gian an toàn
Nguyên tắc 3 ổn định:
- Thời gian ổn định: Duy trì lịch sinh hoạt đều đặn
- Không gian ổn định: Cố gắng đưa trẻ về nơi ở quen thuộc hoặc tạo một góc an toàn
- Tình cảm ổn định: Người lớn cần giữ bình tĩnh vì trẻ rất nhạy cảm với cảm xúc của cha mẹ
3. Kỹ thuật thở đơn giản
Dạy trẻ thở bụng khi cảm thấy lo lắng:
- Đặt tay lên bụng
- Hít vào từ từ đếm đến 4 (bụng phình ra)
- Giữ hơi đếm đến 4
- Thở ra từ từ đếm đến 4 (bụng xẹp xuống)
Lặp lại 5-10 lần. Kỹ thuật này giúp kích hoạt hệ thần kinh thư giãn.
4. Viết và vẽ trị liệu
Tại sao hiệu quả?
- Viết giúp trẻ xử lý và sắp xếp suy nghĩ
- Vẽ cho phép biểu đạt cảm xúc không cần lời
- Cả hai đều giúp giải tỏa căng thẳng tích lũy
Hoạt động gợi ý:
- Viết thư cho bạn thân kể về trải nghiệm
- Vẽ “bức tranh cảm xúc” với màu sắc mình thích
- Tạo nhật ký về những điều tích cực mỗi ngày
5. Trò chuyện qua hoạt động
Trẻ em thường mở lòng hơn khi đang làm gì đó:
- Nấu ăn cùng nhau: Trò chuyện nhẹ nhàng về ngày hôm nay
- Chơi trò chơi: Board game giúp xây dựng kết nối và giảm căng thẳng
- Hoạt động ngoài trời: Tắm nắng, đi dạo nhẹ nhàng giúp cải thiện tâm trạng
6. Khi nào cần tìm chuyên gia?
Các dấu hiệu cần hỗ trợ chuyên sâu:
- Triệu chứng kéo dài hơn 1 tháng không cải thiện
- Trẻ tự làm hại bản thân hoặc nói muốn chết
- Mất khả năng ăn, ngủ hoặc giao tiếp hoàn toàn
- Hoảng loạn nghiêm trọng khi gặp yếu tố gợi nhớ
Đừng ngần ngại tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ nếu cần. Việc này không có nghĩa là “trẻ có vấn đề”, mà là chúng ta đang chủ động chăm sóc sức khỏe tinh thần cho con.
Kết luận
Phục hồi tâm lý sau thiên tai là một hành trình, không phải đích đến. Mỗi trẻ có tốc độ phục hồi khác nhau. Điều quan trọng nhất là sự kiên nhẫn, yêu thương và hiểu biết từ người lớn.
Hãy nhớ rằng: Không ai phải đối mặt với điều này một mình. Cộng đồng, gia đình và các tổ chức như Nắng Sau Bão luôn sẵn sàng đồng hành.
Bài viết được viết bởi Nguyễn Minh Châu - Trưởng ban Chuyên môn, Nắng Sau Bão